Article épinglé

vendredi 28 novembre 2025

XAIME QUESSADA PORTO, LA PASIÓN POR EL ARTE I

Fuente: https://arelarte.blogspot.com/2013/06/xaime-quessada-porto-la-pasion-por-el.html

"Polo Miño", 1957
“Quessada Porto, un pintor verdadeiro, diante do que se poden acender tódalas chamas do amor e do odio e tódolos sentimentos, menos as frases e os paralelismos. A terrible metafísica do ser foille desvelada para sempre polas soidades da néboa e dos soles ourensáns máis alá da paisaxe”. RAMÓN OTERO PEDRAYO


“La pintura es una ventana abierta al mundo” 
Xaime Quessada

PRIMERAS OBRAS: ENTRE 1950 Y 1970
La obra pictórica de Quessada es enorme. Sorprende su capacidad creativa. Haré dos o tres entradas para mostrar las distintas etapas por las que pasó su obra.  Abarca distintas corrientes artísticas, desde el impresionismo, el arte abstracto, el figurativismo o el expresionismo. Es discípulo reconocido por Picasso. Investiga en las diversas vanguardias artísticas sin olvidar los conceptos más clásicos del arte.
"Todo aquilo que parece modernidade, para min non o é. Desta forma eu considérome un artista multiforme. Para min os dous maiores pintores multiformes de todos os tempos foron Goya e Picasso. Considérome un discípulo destes dous singulares artistas, pero non só destes dous...". Xaime Quessada.
"Aos 14 anos coñecin a Picasso e cambioume a vida. É un xenio. Eu definoo como o gran desertor porque cada día fai unha creación. O importante é que o home domine os estilos e non ao revés." X. Quessada
La influencia de Picasso tanto en las formas y colores como en el tema es muy clara. El propio Picasso llegó a afirmar:
"¡Venid, venid y ved!, por fin tengo un auténtico discípulo en España...PABLO PICASSO (Notre Dame de Vie, 1967. Francia)
"Arlequines", 1960
"Nai pobre", 1963
"Estío", 1960
Aínda que teña 22 anos este pintor, o seu cadro “Estío” seguirá exposto entre os grandes da pintura española do século XX”. CHUECA GOITIA, 1961
"A pombiña", 1963

"A ceguiña", 1963

"Cabeza de Chus", 1966

 "El dictador", 1962
“De esquerda a dereita, coma na lectura dun verso localizado dentro da súa tradición; desde a violencia do trazo ata o etéreo dos corpos que se disolven sen vida, ata a total permeabilidade da morte.. Transparencia da tea, pero tamén dos ollos que perderon, como o resto da figura, a harmonía, planetas desorbitados que aceptan o seu senrumbo na estraña violencia da duplicidade repetida no xogo cruel dos espellos. Un home abraza a súa amada xacente: o Amor sería o primeiro plano a pesar de que a morte confunde o vivo co outro, a pesar de que o Amor o era, éo, impulso cara á sabedoría. Unha patética nai aleita, nun aceno ritual, o seu fillo: o feito sacralízase na precisión das ausencias. Coma o simulacro de bailarina –a muller nos brazos do amado, triste arlequín, o home- a nai ignora se será posible continuar trala escena múltiple narrada en tres espacios pero na sincronía dos tres tempos.
(…) Destacando sobre o demais, o touro, o Minotauro centro os pés do cal transcorre atemporal a barbarie: o crucuficado.”
Mª FERNANDA SANTIAGO BOLAÑOS: “Contemplo “O dictador”, e penso na “arte comprometida” (artículo en “Quessada. Arte e compromiso”)

Se adentra también en el EXPRESIONISMO  


"Genocidio", 1964
"Holocausto", 1968












.


PAISAJES Y ABSTRACCIÓN

Estas fermosas e turbadoras paisaxes son tan exquisitas que parecen estar pintadas con po de ás de bolboretas”. EDUARDO BLANCO AMOR,1974
"Paisaxe telúrico", 1960

Ya en esta primera etapa de su obra se adentra en la pintura abstracta. A pesar de su compromiso con la realidad no huye de las últimas tendencias. Nunca dejó de experimentar nuevas formas de expresión y de reinterpretar a los grandes maestros.
"Grises", 1961
 "Abstracción en rojos", 1958

"Materia", 1961
“Siendo siempre él mismo, poseía una de las personalidades más vigorosas y polifacéticas que puedan imaginarse. Era tal su versatilidad que, gracias a él, recreamos la pintura flamenca, el muralismo mexicano, el Renacimiento, el surrealismo, la pasión de Goya, el realismo mágico, el naif, el pop-art y el pop-ficción, el constructivismo, la figuración esquemática, el minimalismo o el informalismo. DARÍO VILLANUEVA: Xaime Quessada, ciudadano de la cultura.

XAIME QUESSADA: "CUENTOS CRUELES"

 FUENTE: https://arelarte.blogspot.com/2013/05/xaime-quesada-cuentos-crueles.html



He recibido una nueva colaboración de "O Curioso Impertinente" sobre una obra literaria de Xaime Quessada: "Cuentos crueles" cuya portada está ilustrada por el propio autor. Resulta especialmente interesante la trayectoria de este magnífico y comprometido artista gallego cuya obra se desarrolla en diversos ámbitos, tanto en las artes plásticas -pintura, grabado, escultura- como en la literatura. Otras obras anteriores son: “La singular historia del Recristo de Baraña”, “Lucenza” y “El Olvido”.
“Cuentos crueles” se compone de cinco relatos: “Una noche en el Museo de Prado”, “Luzdivina”, “El Hombre de la Lluvia”, “El barquero” y “El Ataúdes”.
En su primer relato recrea un tema que ha seducido a varios escritores: el hacer revivir a los personajes de algunos cuadros en una noche de museo (Mújica Láinez, Zoe Valdés, Javier Sierra...).
Contraportada
BRUEGHEL: "El triunfo de la muerte", 1562
Transcribo literalmente esta colaboración para "Imágenes y palabras". La ilustraré con algunas de las obras que se citan.
"Este libro de Xaime Quessada, que podemos empezar a desfrutar dende a ilustración da portada, a cal, xunto coas ilustracións interiores son do propio pintor, compóñeno cinco contos dos cales o que nos interesa aquí é o primeiro deles UNA NOCHE EN EL MUSEO DEL PRADO. Como noutros libros xa comentados, a acción ten lugar no interior dun museu onde varias das personaxes dos lenzos materialízanse para, neste caso, levar a cabo unha requisitoria, esperpéntica e feroz, contra os desvaríos da arte nas últimas décadas, da arte e dos seus axentes: artistas, público, teóricos, galeristas, etc. E os críticos de arte, un deles cuio nome, Washington Serraller, e a cabeceira onde publica, EL TERRUÑO, son ben fáciles de descobrir, vai ser o "cabeza de turco" desta tremenda diatriba. 
Perseguido polas Gracias de Rubens ( "En aquel instante la gran sala se iluminó, al irrumpir gozosas, lozanas y dicharacheras las tres Gracias, seguidas de la Eva de Durero, la Venus de El Veronés y las irresistibles doncellas de la Bacanal de Poussin.


Todas ellas capitaneadas por la cimbreante y tremenda Maja desnuda de Goya.
GOYA: "La maja desnuda", 1795 - 1800
Y ya no hubo tregua. El pobre y desorbitado Manolo Serraller se negaba histérico a ver lo que estaba viendo."), acosado polos borrachos de Velázquez e os soldados franceses de Goya ("En consecuencia, los fusileros de Napoleón saltaron inmediatamente del lienzo y se llevaron a rastras al horrorizado director, volviendo otra vez al cuadro con aquel madrileño insolente para ponerlo entre las futuras víctimas de la montaña del Príncipe Pio" ) e derrubado e devourado, finalmente, polo monstruoso Saturno, tamén de Goya.
VELÁZQUEZ: "Los borrachos", 1629
GOYA: "El 3 de mayo  en Madrid", o "Los fusilamientos", 1814
GOYA: “Saturno devorando a su hijo”, 1820 - 1823
Quessada emprégase a fondo no seu ataque e arremete, con toda a incorrección política de que é capaz, contra un PSOE sen sustancia, contra a crítica de arte ensarillada e vendida, contra o mercantilismo do mundo da pintura e os artistas vacuos, e faino poñendo en boca do mesmísimo Francisco de Goya un par de peroratas demoedoras: 
"-Pero, ¿ cómo puede decir eso, si fueron ustedes siempre los grandes maniqueos y fariseos astutos ? Si, sí, venerable censor y lacayo. Fue toda esa mayoría de críticos, filósofos y teóricos, esos mismos sicarios al servicio ideológico de la sociedad capitalista, quienes en su metamorfosis mintieron y seguirán mintiendo ante la historia. Pues, si fue bien cierto que ese realismo socialista fue una basura, no lo fueron menos los movimientos que ocultaron y manipularon lo que ustedes estuvieron siempre glorificando en el siglo XX, desde el futurismo fascista al primer expresionismo, en el que figuraban muchos militantes nazis como Munch y los de la Bauhaus con Gropius a la cabeza. 
  ¿ Por qué ocultaron ustedes que hasta el mismo Kandinsky firmó manifiestos en París a favor de ese pintorzuelo llamado Adolfo Hitler ? ¿ Y qué me dice de ese prestidigitador y gran profeta de los resentidos, ese mediocre pintor y gran emperador de los teóricos que llamaban Marcel Duchamp, que con su objetualismo, con su Read-made degradó el arte para convertirlo en clónicos objetos escatológicos industriales en beneficio de toda esa plusvalía depredadora del arte del negocio ? Mas, sigamos con sus amigos ideólogos, los grandes apologistas de la sociedad de consumo como ese nuevo redentor del neocapitalismo, ese gran estratega del marketing, ese diosecillo del Pop-art y de la subcultura llamado Andy Warhol, el milpelucas exaltador de los mitos de la cultura capitalista." 

ou dándolle voz a unha personaxe da Extracción da pedra da tolemia de O Bosco: "(...) fíjese bien en El jardín de las delicias.

EL BOSCO: "El jardín de las delicias", 1480-1490
Le aseguro que ahí está toda la cosmovisión del mundo, todo el jeroglífico filosófico que estuvieron buscando ustedes, los teóricos tautológicos e invidentes, así como tantos críticos conceptuales y objetuales desde el suprematismo al Art Autre y, como no, los del concretismo a Fluxus. Esos infinitos pedantes son los mismos estrategas que en el pasado siglo XX, agrupados en mafias culturalistas y en nombre de la categoría del rechazo, sin duda provocado también por el ávido mercantilismo del arte, quisieron asesinar la realidad empírica y objetiva, degradándola burdamente a una representación mimética para monopolizar las formas inconmensurables de la belleza tan sólo con la clónica dimensión abstracta y decorativa. La decadencia creativa de la última mitad del siglo XX fue originada por ustedes con su reduccionismo estético, glorificando lo insignificante para silenciar lo trascendente en el arte." 

...e consegue un relato absorbente, barroco e plástico. 

Xaime Quessada é outro deses pintores que escribe co pincel ou escritor que pinta coas palabras. " La prosa de Quessada, dixo Darío Villanueva, rezuma pintura. Tanto en un plano puramente estilístico como en el semántico, por los temas o asuntos que toca. Su adjetivación actúa como pinceladas desde su misma primera página ..." 
UNA NOCHE EN EL MUSEO DEL PRADO é un espléndido festín que podemos coroar xogando ás adiviñas cos nomes que aboian ó longo do conto: Ángela Piastras de Aizpuro, Rosamunda Gestión de Baeza, Marilyn del Corral, Maximiliano del Bozal, ...

SEOANE: LABORATORIO DE FORMAS DE GALICIA

FUENTE: https://arelarte.blogspot.com/2010/04/seoane-laboratorio-de-formas-de-galicia.html
Al margen de la práctica pictórica, del dibujo y de sus investigaciones en el campo del grabado, Seoane merece ser recordado como el gran dinamizador de la cultura gallega en el exilio. 
En 1963 Seoane vuelve a Galicia y va concretando un plan de actuación para crear un Laboratorio de Formas, en Sargadelos, con las personas que realizaban en O Castro un proyecto similar.

El Laboratorio de Formas es una institución, sin fines de lucro, fundada en 1968 por dos emigrantes en la República Argentina, Luis Seoane e Isaac Díaz Pardo, a la que se une en Galicia el arquitecto Albalat. 
Su objetivo es diseñar en Galicia una serie de actuaciones a partir de la recuperación de la memoria histórica interrumpida en el año 1936 y recuperar la actividad industrial de la antigua fábrica de Sargadelos potenciando el desarrollo cultural y editorial gallego.
En 1972 se inaugura la planta circular de Sargadelos y el Museo Carlos Maside. A partir de entonces Seoane reparte su tiempo entre Galicia y Argentina. Tanto la cultura argentina como la gallega constituyeron el impulso de su diversa y extensa producción.
Isaac Díaz Pardo recuerda: "No ano 63, coas ideas recollidas, Luis Seoane e mais eu acordamos crear o Laboratorio de Formas, ao que logo se sumaría na Galiza o arquitecto Andrés Fernández-Albalat, subscribindo un documento de intencións. Xa entón tiñamos unha boa información das preocupacións que prevalecían na Europa na primeira metade do século XX, alentadas polas ideas revolucionarias que se desenvolveran no século XIX que ían cambiar as artes e as letras, a economía e a sociedade: o que hoxe coñecemos como os movementos das vangardas históricas. Mais o Laboratorio de Formas tiña unha filosofía: se as formas son unha linguaxe interesa como en toda linguaxe coñecer o étimo das palabras. Luis Seoane, ao falar da configuración ten avogado “por un deseño que recolla as características de cada país”, e as do noso chegaban a nós a través das grandes frustracións que nos condicionaron. Así, nese programa de recuperación da memoria histórica estaba a recuperación da obra e da documentación do movemento renovador da arte galega a partir de Castelao; a recuperación posible do espoliado Seminario de Estudos galegos; a recuperación de Sargadelos como a empresa industrial de máis alento e prestixio do noso pasado... 
Los diseños de Luis Seoane
Las primeras piezas figurativas de la nueva etapa de Sargadelos, están diseñadas por él. La historia de Galicia es uno de los temas centrales que describe. A través de sus diseños quiere recuperar el pasado de Galicia. De manera irónica decía: “A ver si as xentes se enteran de que Galiza ten unha historia, ainda que seña meténdoa nos bazares”
Su estética marcará un antes y un después en la historia de las artes plásticas en Galicia.
La primera de una serie de piezas en homenaje a personas de la edad contemporánea es la jarra que diseñó para que se fabricase en Sargadelos: jarra-homenaje a Rosalía de Castro

                                                     Poetas


                                           Escritores
La pintura

Jarras cabezas de personajes medievales
En  estas jarras, en que se reflejan personajes de la Historia de Galicia, Luis Seoane realiza una síntesis biográfica. 


A parte de la serie de jarras dedicadas a la época medieval, Seoane diseña la de María Pita, famosa y popular heroína defensora, en el siglo XVI, de La Coruña contra el célebre navegante inglés, Drake.

Figuras de animales
Con esta entrada pongo fin al homenaje a Luis Seoane. Su obra es muy extensa, tanto como el compromiso con su tierra, con sus raices gallegas. El artista lo manifiesta así en una de las entrevistas que le hicieron:
“En cada país existe una realidad simbólica que se manifiesta de muchos modos y que se hereda. Se trata de signos y formas que vencen al tiempo y pasan de uno a otro estilo. El arte de un pueblo, sin quererlo, actúa de agente transmisor. Esas formas y signos originan a su vez otras nuevas, ocurre probablemente como con los cuentos populares y las leyendas. El futuro está condicionado al aprovechamiento que hagamos hoy con ideas de nuestro tiempo de aquello que heredamos."